MINI KIWI czyli Aktinidia (Actinidia spp.)
Mini Kiwi, Kiwiberry, Hardy kiwifruit, Kiwibes, Kiwai

4. Wybór miejsca i sposób uprawy

Wybór siedliska

Aktinidię ostrolistną można uprawiać niemal na terenie całego kraju gdyż dojrzałe rośliny są wytrzymałe na niskie temperatury sięgające  -30 °C.  Amatorska uprawa w ogrodzie może być prowadzona przy pergoli, trejażu czy po prostu w ogrodzeniu z siatki. Jednak jeśli zakładamy plantację towarową teren pod sadzenie krzewów powinien spełniać kilka wymogów.

Największym ograniczeniem w uprawie aktinidii jest jej podatność na późnowiosenne przymrozki. Jako że gatunek ten pochodzi z klimatu kontynentalnego, bardzo wcześnie wiosną rozpoczyna wegetację. W warunkach centralnej Polski, zależnie od przebiegu pogody może mieć to miejsce nawet w kwietniu. Zatem przymrozki większe niż -1 °C w końcu kwietnia i w maju mogą nawet całkowicie uszkodzić młode przyrosty co najczęściej skutkuje brakiem plonu (Kawecki i in. 2008, Latocha 2008). Dlatego miejsce pod plantację powinno być w jak najmniejszym stopniu narażone na przymrozki. Nawet przy wyborze takiej lokalizacji wydaje się koniecznym wykonanie instalacji przeciwprzymrozkowej, która będzie skutecznie chronić rośliny od góry. Aktinidia nie ma dużych wymagań glebowych, ale najlepiej rośnie na glebie dostatecznie zasobnej (im lepszej klasy tym lepiej). Jednak podstawowym wymogiem jest dobra przepuszczalność i najlepiej lekko kwaśny odczyn (5,5-6,5 pH). Roślin nie powinno się uprawiać na glebach zbyt zwięzłych, gliniastych gdyż są bardzo wrażliwe na zalanie korzeni wodą, ani na zbyt ubogich, piaszczystych. Utrzymująca się w obrębie korzeni przez 2-3 dni woda powoduje porażenie roślin grzybami wywołującymi zgniliznę korzeniową (Phytophthora sp.). Najczęściej prowadzi to do szybkiej śmierci nawet dorosłej rośliny. Z drugiej jednak strony aktinidia wymaga dużej ilości wilgoci latem i w przypadku braku nawadniania owoce drobnieją i nie uzyskują dobrej jakości. Zatem celowe jest założenie instalacji nawadniającej krzewy (mikrozraszacze tuż nad gruntem lub linia kroplująca).

Uprawie aktinidii sprzyja osłonięcie plantacji od silnych wiatrów. Nawet w Nowej Zelandii, pomimo wyjątkowo sprzyjającego klimatu plantacje kiwi są otaczane szpalerami z wąskich drzew (np. topól), których zadaniem jest ograniczanie siły wiatru. Silne wiatry powodują uszkodzenia rozwijających się owoców (uszkodzenia delikatnej skórki) co zdecydowania obniża ich wartość handlową. Takie szpalery drzew najlepiej jest zakładać od strony najczęściej wiejących latem wiatrów w dostatecznej odległości od krzewów aktinidii, tak by uniknąć konkurencji z ich strony o składniki pokarmowe i wodę.

Zatem najlepszym miejscem pod uprawę aktinidii jest teren, na którym jest małe ryzyko wystąpienia przymrozków wiosną, o w miarę zasobnej, bezwzględnie przepuszczalnej glebie i osłonięte od silnych wiatrów.

Sposób uprawy

Aktinidie są pnączami i do wzrostu wymagają podpór. Na plantacjach najczęściej stosuje się podpory w kształcie litery T. Podpora taka ma około 2 m wysokości (ponad gruntem) i ustawiona jest w rzędzie co ok. 5 m. Pomiędzy konstrukcją rozciągnięte są druty, na których rozkładają się pędy. Taki sposób prowadzenia roślin zmniejsza ryzyko uszkodzeń przez przygruntowe przymrozki. Druty powinny być mocne, średnicy min. 3 mm, a cała konstrukcja solidnie naciągnięta, gdyż rozrośnięte i owocujące krzewy stanowią duży ciężar. Słupy nośne mogą być wykonane z różnego materiału. Mogą być drewniane i odpowiednio zabezpieczone (ale iż trwałość jest ograniczona) lub betonowe z metalowymi poprzeczkami lub całkowicie stalowe (najlepiej cynkowane). Rzędy zakładane są najczęściej co 3,5-4,5 m tak by możliwy był między nimi przejazd ciągnikiem. Krzewy w rzędzie sadzi się co 2,5-5 metrów (zależnie od sposobu cięcia). Aktinidia ostrolistna jest pnączem długowiecznym zatem taka plantacja może rosnąć i owocować podobnie jak winnica, nawet do 100 lat.

Konstrukcja dla aktinidii

Konstrukcja dla aktinidii

Przed sadzeniem roślin korzystnie jest ukształtować teren wzdłuż konstrukcji w lekki wał tak by woda opadowa spływała nieco na boki nie zalegając w części środkowej. Powinno to zabezpieczyć rośliny przed zaleganiem nadmiaru wody w obrębie pnia podczas silnych nawałnic. Gleba w rzędach powinna być na szerokości 1,5-2 m wolna od chwastów. Ziemię przed sadzeniem roślin można wyściółkować na przykład matą szkółkarską, która doskonale przepuszcza wodę i powietrze natomiast nie przepuszcza światła. Ściółkowanie takie uniemożliwia wzrost chwastów, co zdecydowanie ogranicza późniejszą pielęgnację. Jednak równocześnie może prowadzić do nadmiernego nagrzewania się gleby wiosną co skutkuje wcześniejszym rozwojem roślin.

Krzewy aktinidii najlepiej jest sadzić wiosną po okresie występowania przymrozków. Sadzonki powinny być 2-3 letnie, a materiał  pochodzić z pewnego źródła, gdyż rozróżnianie odmian aktinidii bez owoców jest prawie niemożliwe. Jest to tym ważniejsze, że istnienie bardzo duża różnorodność odmian. Ponieważ aktinidia ostrolistna jest rośliną dwupienną należy pamiętać by oprócz roślin żeńskich sadzić także męskie, które są niezbędne do uzyskania plonu owoców dobrej jakości. Zaleca się sadzić na 6-8 roślin żeńskich sadzić jedną roślinę męską. Nie należy oszczędzać na ilości krzewów męskich, gdyż dobre zapylanie jest jednym z podstawowych czynników wpływających na wielkość i jakość owoców aktinidii (Gonzalez i in. 1997).  Także niektóre odmiany uważane za samopłodne (np. ISSAI) zapylane obcym pyłkiem wydają zdecydowanie liczniejsze i dorodniejsze owoce. Krzewy męskie powinny być równomiernie posadzone na terenie całej plantacji.

Bibliografia.

Gonzalez M.V., Coque M., Herrero M. 1997. Kiwifruit flower biology and its implications on fruit set. Acta Horticulturae 444:  425 – 429.

Kawecki Z., Bieniek A. 2008. Influence of climactic conditions of nertheastern Poland on growth of bower aktinidia. Scientific Works of the Lithuanian institute of Horticulture and Lithuanian University of Agriculture. Soodininkyste ir Daržininkyste 27(2): 307 – 318.

Latocha P. 2008. Frost resistance and spring frost sensibility of a few cultivars of Actinidia grown in Central Poland Annals of Warsaw University of Life Sciences – SGGW, Horticulture and Landscape Architecture 29: 111 – 120. PDF

arguta na budynku
Aktinidia ostrolistna swobodnie rosnąca przy budynku.
.
Actinidia na poręczy
Aktinidia ostrolistna rosnąca przy poręczy schodów.
.
blog6
Aktinidia ostrolistna na plantacji prowadzona przy podporze w kształcie litery T.